Een testament zet de wet opzij

De wettelijke verdeling van artikel 4:13 BW is de regel zolang het testament haar niet uitzet. Een testament gaat voor die verdeling als het dat zegt. Zegt het testament niets over die verdeling, dan blijft de wet de werkregel. In het dossier is dat een ja of een nee met een bron, niet een sfeerindruk. De bron is de akte. Zonder akte is het antwoord nog open, ook als de familie denkt te weten wat de overledene wilde.

De clausule hoort letterlijk terugvindbaar te zijn. Het dossier noemt het testament, de datum en de notaris, en wijst de passage aan die de wettelijke verdeling uitzet of juist in stand laat. Een samenvatting in eigen woorden kan ernaast staan, maar zij vervangt het stuk niet. Wie alleen opschrijft dat er een testament is, heeft nog niet opgeschreven of artikel 4:13 geldt. Die twee feiten liggen naast elkaar en blijven allebei zichtbaar.

Zet het testament de verdeling uit, dan volgen huis en vorderingen de akte en niet de standaard van de wet. De langstlevende krijgt de goederen dan niet vanzelf. De kinderen krijgen dan niet vanzelf een niet-opeisbare geldvordering. Wat de akte wel toedeelt, komt als eigen regel in het dossier, met de akte als bron. Wat de akte niet noemt, blijft leeg. Het programma vult de leegte niet aan met de wettelijke verdeling, want die is juist uitgezet.

Laat het testament de wettelijke verdeling staan, of zwijgt het, dan blijft artikel 4:13 de verdeling in het dossier. Andere clausules kunnen daarnaast bestaan. Een legaat, een last of een executeur verandert niet stilzwijgend de verdeling van de rest. Elk onderdeel krijgt een eigen regel. Zo blijft zichtbaar wat van de wet komt en wat van de akte komt. Een testament is geen knop die alle wettelijke regels in één keer uit zet.

Ervazo leest de akte niet als een notaris en rekent niet als advies. Het legt vast wat er is ingevoerd, met de bron erbij. De akte zelf maakt het programma niet. Een ja of nee zonder passage blijft een open veld. De notaris, de rechter of de Belastingdienst beslist over de concrete zaak. Zolang de passage niet in het dossier staat, blijft de vraag of de wet is uitgezet een open vraag.