De eenmanszaak stopt niet netjes op de sterfdag

Een eenmanszaak is geen aparte rechtspersoon. De voorraad, de openstaande facturen aan klanten en de schulden aan leveranciers horen als posten in de nalatenschap, naast de privérekeningen. Je boekt ze niet als één zakelijk totaal omdat de ondernemer één persoon was. Elke post krijgt een omschrijving en een bron. Voorraad volgens de laatste telling of volgens de administratie, met datum. Een vordering volgens een factuur die op de sterfdag openstond, met factuurnummer. Een schuld volgens een factuur van een leverancier. Wat je niet op papier hebt, blijft een taak voor de administratie, geen geschat omzetcijfer en geen goodwill.

De onderneming loopt niet vanzelf leeg op de dag van overlijden. Klanten kunnen nog betalen, een opdracht kan half af zijn, een incasso kan nog binnenkomen. Dat verloop hoort niet in de waarde op de sterfdag. De waarde op de sterfdag is wat er die dag openstond volgens de stukken. De waarde nu is wat er sindsdien is betaald of geleverd, met datum en bron. Een betaling na de sterfdag op de zakelijke rekening verlaagt de vordering en verhoogt de rekening. Je boekt beide kanten, zodat de factuur niet ook nog als open actief blijft staan. Zonder die koppeling telt hetzelfde geld twee keer.

De Kamer van Koophandel en de klanten hebben een feitelijk bericht nodig, geen juridische beschouwing. In het dossier noteer je dat je de Kamer hebt gemeld, op welke datum, en wat je de klanten schreef: wie het aanspreekpunt is en dat een opdracht wordt bekeken. Je schrijft in die berichten niet wie erft en niet of de zaak wordt voortgezet, tenzij een bevoegd persoon dat al heeft besloten en je dat besluit als feit vastlegt. De tekst van het bericht bewaar je bij de correspondentie. Op de boedelregel staat geen advies. Er staat welke voorraad, welke factuur en welke schuld je kon aanwijzen.

Een zakelijke bankrekening blijft een bankrekening. Ook daar vraag je het saldo op de sterfdag, inclusief wat het afschrift die dag al had geboekt, en houd je de waarde nu apart. Een blokkade na melding van het overlijden noteer je als status, niet als waardeverandering. Privé en zaak meng je niet omdat de passen in dezelfde la lagen. Een opname vlak voor overlijden die nog niet is geduid, blijft een vraag aan de boekhouder. Die duiding is een bron. Een indruk uit de familie is een taak: administratie navragen. De taak krijgt een datum en geen bedrag.

De zakelijke posten zijn geen waardering van de onderneming en geen belastingadvies. Ervazo stelt geen goodwill vast en vult geen winst in. De bron van een factuur is de factuur. De bron van de voorraad is de telling of de administratie. De bron van het rekeningsaldo is de bank. Wat de Belastingdienst vraagt over de onderneming tot de sterfdag, vraag je aan de Belastingdienst en aan de boekhouder, niet aan een lege regel. Tot die stukken er zijn, blijft een onbekende post een taak zonder getal.